Alles over Vliegen
Kennisbank | Vliegen
Vliegen zijn een van de meest voorkomende insecten ter wereld. Hoewel ze in de natuur een cruciale rol spelen als opruimers van organisch materiaal, worden ze in onze woon- en werkomgeving vaak als zeer hinderlijk ervaren.
In het kort
- Vliegen behoren tot de orde Diptera (tweevleugeligen) en komen wereldwijd in duizenden soorten voor.
- De meest voorkomende soorten in en rondom huis zijn de kamervlieg, vleesvlieg en de herfst- of clustervlieg.
- Vliegen zijn niet alleen irritant, maar kunnen ook bacteriën en ziekteverwekkers verspreiden via voedsel.
- Hygiëne en preventie (zoals horren) zijn de belangrijkste factoren om een vliegenplaag te voorkomen.
- Een vliegenplaag duidt vaak op een achterliggende bron, zoals rottend organisch materiaal of een verborgen kadaver.
Tips
- Hygiëne: Houd afvalbakken gesloten en laat geen etensresten of vuile vaat staan.
- Wering: Plaats horren in ramen en deuren om vliegen fysiek buiten de deur te houden.
- Natuurlijke vijanden: Stimuleer zwaluwen of vleermuizen rondom het huis; zij eten duizenden vliegen per nacht.
Wat zijn vliegen precies?
Vliegen behoren tot de orde van de Diptera, wat letterlijk ’tweevleugeligen’ betekent. In tegenstelling tot veel andere insecten, zoals bijen of wespen, hebben vliegen slechts één paar functionele vleugels om mee te vliegen. Hun achtervleugels zijn namelijk geëvolueerd tot kleine knopjes, ook wel halters genoemd, die dienen als stabilisatoren.
Daarnaast beschikken vliegen over indrukwekkende zintuigen. Zo hebben zij samengestelde facetogen waarmee ze een gezichtsveld van bijna 360 graden hebben. Hierdoor zijn ze extreem snel in het waarnemen van beweging, wat verklaart waarom het zo lastig is om een vlieg te vangen of te slaan.
Veelvoorkomende vliegensoorten herkennen
Het is belangrijk om te weten met welke vlieg u te maken heeft, omdat de bron van de overlast per soort verschilt. Kortom, een goede determinatie is het halve werk.
| Kenmerk | Kamervlieg | Vleesvlieg | Clustervlieg |
| Kleur | Grijs met zwarte strepen | Metallic blauw/groen | Grijs met gouden haren |
| Grootte | Gemiddeld (6-8 mm) | Groot (10-14 mm) | Middelgroot (8-10 mm) |
| Locatie | Keukens en woonkamers | Nabij kadavers en afval | Zolders en spouwmuren |
| Voedsel | Alleseters (vloeibaar) | Rottend vlees en vis | Geen (teert op reserves) |
1. De Kamervlieg (Musca domestica)
De kamervlieg is de meest bekende soort in Nederland. U herkent hem aan zijn grijze kleur en de vier donkere lengtestrepen op het borststuk.
- Leefwijze: Deze vliegen komen vooral af op menselijk voedsel en afval.
- Risico: Omdat zij constant landen op vuilnis en uitwerpselen, nemen zij bacteriën mee aan hun pootjes. Vervolgens dragen zij deze over op ons voedsel, wat kan leiden tot ziektes zoals voedselvergiftiging.
2. De Blauwe Vleesvlieg (Calliphora vicina)
Deze vlieg is aanzienlijk groter dan de standaard kamervlieg en valt op door zijn glanzende, metallic blauwe achterlijf.
- Gedrag: Indien u deze vlieg binnenshuis aantreft, is er vaak sprake van een dode rat, muis of vogel in de buurt.
- Voortplanting: Zij leggen hun eitjes bij voorkeur op rottend vlees of vis, zodat de larven (maden) direct na het uitkomen kunnen eten.
3. De Clustervlieg (Pollenia rudis)
Clustervliegen lijken op het eerste gezicht op de kamervlieg, maar zij hebben een goudkleurige beharing op hun borststuk.
- Overwintering: Ten eerste vallen deze vliegen op in het najaar. Zij zoeken dan namelijk massaal de luwte van gebouwen op om te overwinteren.
- Overlast: Zij dringen via kieren de spouwmuur of zolder binnen. Hoewel ze onschadelijk zijn voor de gezondheid, kunnen de enorme aantallen (clusters) voor veel irritatie zorgen.
Waarom vormen vliegen een probleem?
De aanwezigheid van vliegen is niet alleen een esthetisch probleem. Integendeel, er zijn verschillende redenen waarom vliegenoverlast serieus genomen moet worden.
Ten eerste zijn vliegen vectoren van ziekteverwekkers. Doordat zij zich voeden met bedorven waar en ontlasting, verspreiden zij virussen en bacteriën. Bovendien hebben vliegen de gewoonte om hun voedsel eerst vloeibaar te maken door maagsappen op te braken. Dit proces versnelt de verspreiding van kiemen op oppervlakken waar wij ons voedsel bereiden.
Ten tweede kunnen vliegen in de voedingsmiddelenindustrie zorgen voor economische schade. Een vliegenplaag kan namelijk leiden tot afkeuring van producten en een negatief imago bij inspecties.
De levenscyclus: Van eitje naar vlieg
De ontwikkeling van een vlieg verloopt razendsnel, zeker bij warm weer. Omdat de cyclus zo kort is, kan een kleine populatie binnen enkele weken uitgroeien tot een ware plaag.
- Eitjes: Het vrouwtje legt honderden eitjes in organisch materiaal.
- Maden: Na enkele uren komen de larven uit. Deze pootloze maden vreten zich razendsnel vol.
- Verpopping: De larve verhardt tot een bruine pop, waarbinnen de transformatie plaatsvindt.
- Imago: De volwassen vlieg verlaat de pop en kan zich binnen enkele dagen alweer voortplanten.
Veelgestelde vragen over Vliegen
Dit komt vaak door een achterliggende bron. Bijvoorbeeld een vergeten zak aardappelen die is gaan rotten, of een dood dier in de kruipruimte. Daarnaast kan warm weer de voortplanting enorm versnellen.
Vliegen worden aangetrokken door geuren van rottend fruit, vleeswaren, openstaande vuilnisbakken en huisdieruitwerpselen. Kortom, een goede hygiëne is de beste preventie.
De levensduur van een volwassen vlieg is relatief kort, meestal tussen de 15 en 30 dagen. Echter, doordat er constant nieuwe generaties uitkomen, lijkt de overlast soms permanent aanwezig.